Het is weer die tijd van het jaar: de blauwe enveloppen vallen weer massaal op de (digitale) mat. Sinds 1 maart is het aangifteseizoen weer geopend. In de lunchpauze, bij het koffiezetapparaat of tijdens verjaardagen gaat het ineens niet meer over hoe het weekend was, hoe goed of slecht de favoriete voetbalclubs presteren of hoe het met ome Piet is maar over belasting betalen. Zeker als mensen weten of horen dat je fiscalist bent.
Zo ook laatst tijdens een bezoek aan de fysiotherapeut. Omdat er net een Formule 1 weekend was geweest, kwam ook Max Verstappen ter sprake. Mijn fysiotherapeut verbaasde zich erover dat Max, die ook Nederlander is en heel veel geld verdient, in Nederland geen belasting hoeft te betalen terwijl hij dat wel moet. In een podcast die ik niet veel later beluisterde, hadden ze het ook weer hierover: wat is het toch vreemd dat Max Verstappen geen belasting in Nederland betaalt terwijl hij wel een Nederlander is. Mensen denken (of vinden) blijkbaar dat wanneer iemand de Nederlandse nationaliteit heeft, er ook belasting moet worden betaald in Nederland.
Deze wijze van belasting heffen heet in goed Nederlands Citizenship-Based Taxation en wordt op dit moment wereldwijd maar in twee landen toegepast: Eritrea en de Verenigde Staten. De Eritrese Diaspora Tax is door de wijze waarop deze belasting wordt geheven in internationaal verband zeer omstreden. In de Verenigde Staten geldt ook op fiscaal gebied ‘Big Brother is watching you’. Mensen met de Amerikaanse nationaliteit worden fiscaal wereldwijd gevolgd en moeten, ongeacht waar ze wonen en/of werken, jaarlijks aangifte doen bij de Amerikaanse IRS.
Nederland kent dus geen belastingstelsel dat belasting heft op grond van nationaliteit. Wanneer moet iemand met de Nederlandse nationaliteit dan wel over zijn wereldinkomen en vermogen belasting betalen in Nederland?
Het antwoord is in de basis eigenlijk vrij simpel: als deze persoon in Nederland woont.
Nederland hanteert namelijk het woonplaatsbeginsel als systeem voor belastingheffing en dat betekent dat iedereen die in Nederland woonachtig is, in Nederland het totale wereld inkomen en vermogen moet opgeven en hierover belasting moet betalen. Nederland heeft vervolgens met veel landen zogenaamde belastingverdragen afgesloten waarin wordt afgesproken welk land daadwerkelijk belasting mag heffen over inkomens- en vermogensbestanddelen om te voorkomen dat er sprake is van dubbele heffing en er 2x belasting wordt betaald over hetzelfde inkomen en/of vermogen.
Wanneer woont iemand fiscaal nu wel of niet in Nederland? In de praktijk hoor ik mensen vaak zeggen: ik zorg er wel voor dat ik minder dan 183 dagen in Nederland verblijf zodat ik er fiscaal geen inwoner ben.
Veel landen kennen inderdaad deze ‘dagen tel’-methode om te bepalen of iemand wel/geen inwoner is van het betreffende land. Dit is heel overzichtelijk en voor iedereen duidelijk. Waarschijnlijk is dat de reden dat we het in Nederland weer anders moeten doen…
In Nederland wordt waar iemand woont naar de omstandigheden beoordeeld. Dit is dus alles behalve overzichtelijk en duidelijk!
Uit de praktijk en uit de rechtspraak over het fiscale woonplaatsbegrip volgt dat het in principe gaat om het antwoord op deze kernvraag: waar bevindt zich het middelpunt van uw leven?
De Nederlandse belastingdienst kijkt voor de beantwoording van deze vraag naar de feitelijke omstandigheden (de zogenaamde materiële beoordeling). Formele zaken zoals bijvoorbeeld de in- of uitschrijving in de Basisregistratie Personen spelen uiteraard wel degelijk een rol bij het bepalen van de fiscale woonplaats maar zijn zeker niet doorslaggevend, het gaat om de feiten.
Bij de beoordeling van de fiscale woonplaats kijkt de Belastingdienst met name naar de volgende punten.
1 Persoonlijke banden: de verblijfplaats van gezin en familie weegt zwaar mee in de beoordeling van de fiscale woonplaats. Wonen de partner en kinderen in Nederland en gaan (jonge) kinderen in Nederland naar school dan zijn dat voor de Belastingdienst zeer sterke aanwijzingen dat het middelpunt van uw leven zich nog in Nederland zal bevinden.
2 Economische activiteiten: hoe meer activiteiten in Nederland worden verricht, hoe groter de kans is dat de Belastingdienst vindt dat u in Nederland woont. Denk daarbij bijvoorbeeld aan onder andere aan het houden van aandelen in een Nederlandse B.V., (fysiek) werken in Nederland of het beheren van een Nederlandse vastgoedportefeuille.
3 Verblijfsduur: ondanks dat Nederland geen ‘dagen tel’-methode kent, speelt de daadwerkelijke verblijfsduur in Nederland versus de daadwerkelijke verblijfsduur in het buitenland natuurlijk wel nog steeds een rol bij het bepalen van de fiscale woonplaats. Hoe vaker u in Nederland verblijft, hoe sneller de Belastingdienst zal stellen dat u in Nederland woont.
4 Woningbezit en gebruik van de voormalige eigen woning in Nederland: het aanhouden en gebruiken van de (voormalige eigen) woning in Nederland kan indicatief zijn voor een fiscale woonplaats in Nederland.
5 Administratieve handelingen: zoals hiervoor reeds aangegeven zijn formele zaken (inschrijvingen, openen bankrekeningen) niet bepalend maar kunnen deze uiteraard wel een indicatie van de fiscale woonplaats geven.
6 De dagelijkse en praktische dingen: the devil is in the details… hier gaat het in de praktijk bij woonplaatsonderzoeken door de Belastingdienst vaak fout. De Belastingdienst kijkt onder meer naar: waar bent u lid van een sportclub? Waar gaat u naar de huisarts en de tandarts? Heeft u nog een abonnement op een Nederlandse krant of een Nederlands GSM nummer? Daarnaast vragen ze ook vaak afschriften van bankafschriften op om te kijken waar u overal pint.
Als u in Nederland geen belasting meer wilt betalen over uw wereldinkomen en vermogen, dan zult u er dus voor moeten zorgen dat u feitelijk niet meer in Nederland woont.
Zoals u heeft kunnen lezen is het bepalen van de fiscale woonplaats geen exacte wetenschap waardoor er (veel) ruimte voor discussie met de Belastingdienst kan ontstaan. Het credo: bezint eer ge begint is hier dus zeker van toepassing.
En wat Max betreft, als hij niet in Nederland woont, dan hoeft hij inderdaad geen belasting te betalen in Nederland…
