Al ruim 180 jaar wonen, leven en bidden de Birgittinessen in Abdij Maria Hart in Weert. Hun missie is oecumenische gastvrijheid: iedereen is welkom, ongeacht achtergrond of geloof. Met Zuster Mattea als nieuwe moeder-overste staat de abdij op een kantelpunt. Om het klooster en gastenhuis gezond, warm en toegankelijk te houden, is een investering van € 800.000 nodig voor onderhoud en verduurzaming.
Wie met Zuster Mattea spreekt, merkt al snel dat achter haar rustige uitstraling een praktische, doortastende vrouw schuilgaat. Ze noemt zichzelf handig, leergierig en soms impulsief. In de afgelopen vijftien jaar hield ze zich niet alleen bezig met het religieuze leven, maar ook met reparaties, verbouwingen, tuinonderhoud en de kloosterkeuken. Juist die combinatie maakt haar geloofwaardig: een klooster runnen is niet alleen een spirituele opdracht, maar vooral een heel concrete verantwoordelijkheid.
Een roeping in één moment
Haar roeping kwam niet geleidelijk, maar in één beslissend ogenblik. Als 17-jarig meisje in Polen had Dorota Koperska nooit gedacht dat ze voor het kloosterleven zou kiezen. Totdat ze in een kapel plotseling diep werd geraakt door een beeltenis van Jezus op een tabernakel. Dat moment zette haar leven op zijn kop. Ze kende twijfels. ‘Er waren momenten waarop mijn koffer bijna klaarstond,’ vertelt ze openhartig. Toch kwam er telkens iets of iemand op haar pad dat haar bevestigde in haar keuze. Dat tekent haar karakter: ze pakt door, neemt verantwoordelijkheid en leert graag bij. Geduld is niet haar grootste kracht, geeft ze zelf toe. Maar juist die nuchtere, praktische instelling maakt haar de juiste leider voor deze fase.
Van Gdansk naar Weert
De overstap van een grote kloostergemeenschap in Gdansk naar Weert was groot. Ze sprak geen Nederlands of Italiaans en voelde zich in het begin sterk ontheemd. Pas in 2017 groeide het besef dat Weert niet alleen een verblijfplaats was, maar echt haar thuis.
Wat ze het meest waardeert aan de stad? De mensen. Hun openheid, vriendelijkheid en betrokkenheid hebben diepe indruk gemaakt. Vooral in moeilijke tijden: tijdens de coronaperiode en afgelopen januari, toen alle zusters ziek werden. Toen kwamen er gebeden, steunbetuigingen en zelfs elektrische dekentjes. ‘Dat vergeet je nooit,’ zegt ze met warmte. Die verbondenheid is wederzijds. De abdij wil niet alleen ontvangen, maar ook geven. Vanuit de missie van oecumenische gastvrijheid bieden de zusters een open en veilige plek voor ontmoeting, respect en bezinning – voor mensen van alle achtergronden en overtuigingen.
Een levend stuk geschiedenis
Abdij Maria Hart is meer dan een gebouw. De geschiedenis gaat terug tot 1442, toen graaf Jacob I van Horne de abdij stichtte. Na de opheffing in 1797 en de afbraak van de oorspronkelijke kerk, namen in 1843 vier Birgittinessen hun intrek. Sindsdien leven en bidden ze hier onafgebroken ruim 180 jaar. In 1856 werd de huidige kapel gebouwd.
De abdij maakt deel uit van het rijke erfgoed van Weert, samen met onder meer Kasteel Nijenborgh, de Sint-Martinuskerk en de Paterskerk. Deze monumenten vertellen gezamenlijk het eeuwenoude verhaal van Weert en de graven van Horne en zijn daarmee van grote betekenis voor de identiteit van stad en regio. Als laatste kloosterorde in de stad is Maria Hart niet alleen historisch belangrijk, maar ook levend erfgoed: een plek van religie, bezinning, cultuur, ontmoeting en toerisme.
De kwetsbaarheid van het klooster
De noodzaak om nu in actie te komen is urgent. Na de restauratie in 2004 is het gebouw weer toe aan serieuze aandacht. De exploitatie van het gastenhuis levert in de winter te weinig op om de hoge energiekosten te dekken. Daardoor staat de verwarming vaak uit. Gevolg: vocht- en schimmelproblemen in de privévertrekken van de zusters, een onaangename leefomgeving en een B&B die in de winter gesloten blijft.
Het gaat niet om luxe of verfraaiing, maar om basisvoorwaarden: gezond wonen, verantwoord beheer en duurzaam behoud. Zonder ingreep komt niet alleen de leefkwaliteit, maar ook de gastvrijheidsmissie en zelfs het voortbestaan van de zusters in Weert in gevaar.
Onderhoud en verduurzaming
Om de abdij toekomstbestendig te maken, lieten de zusters een heldere kostenraming opstellen. Die komt uit op circa € 800.000 voor noodzakelijk onderhoud en verduurzaming. De monumentale tuinmuren uit 1707 blijven buiten beschouwing.
Het plan is nuchter en praktisch: betere isolatie, efficiëntere verwarming en het aanpakken van energielekken, met prioriteit voor de woonruimtes van de zusters en het gastenhuis. Aan de kapel wordt nauwelijks iets gedaan. Die blijft sober en authentiek.
Wat levert het op?
• Voor de zusters een gezonde leefomgeving zonder vochtproblemen en schimmelvorming.
• Voor het gastenhuis een exploitatie die ook in de winter houdbaar is.
• Voor Weert het behoud van een belangrijk rijksmonument, meer ontmoeting en een impuls voor toerisme en lokale economie.
Help Abdij Maria Hart toekomstbestendig te maken
Structurele steun van gemeente en provincie is cruciaal, juist omdat het om publiek erfgoed, verduurzaming en maatschappelijke waarde gaat. Maar ook Weerter ondernemers en inwoners kunnen een verschil maken. Wie investeert in deze abdij, investeert in identiteit, gastvrijheid en leefbaarheid.
Zuster Mattea vat het kernachtig samen: ‘Gastvrijheid is onze missie, maar zonder een warm en gezond gebouw kun je die missie niet waarmaken. Dit is geen luxeproject – het is basisbehoud.’
Doneer
Voor het toekomstbestendig maken van Abdij Maria Hart is circa € 800.000 nodig. Inmiddels is er € 500.000,- aan toezeggingen binnen. Uw bijdrage helpt mee aan een gezonde en duurzame toekomst voor dit rijksmonument en aan het voortbestaan van de Birgittinessen in Weert.
Stichting Abdij Maria Hart heeft als doelstelling het restaureren en in stand houden van de Abdij Maria Hart. De abdij werd oorspronkelijk gesticht door graaf Jacob I van Horne in 1442 en in 1843 werd het klooster aan de Maasstraat 17 betrokken door de (slot)zusters Birgittinessen. De aard en de geschiedenis van deze abdij, ook wel klooster van de zusters Birgittinessen genoemd, vraagt om gepast gebruik in een religieuze en sociaal-culturele sfeer. Abdij Maria Hart kreeg in 1967 een status als rijksmonument. Een ANBI status voor de stichting is in aanvraag.
Helpt u mee? Doneer via:
Bank: NL51 INGB 0669 1136 38 t.a.v.: Filles de Sainte Birgit Weert
www.birgittinessen.nl
Tekst: Bart Maes • Fotografie: Seph Rademakers
