Sinds november staat Cross Border Business Development bij Fontys onder nieuwe leiding. Sofie Moresi volgt Vincent Pijnenburg op, die het lectoraat de afgelopen jaren opbouwde en stevig verankerde in Noord-Limburg. Moresi kent het lectoraat van binnenuit. Ze werkte al als associate lector nauw samen met Pijnenburg en neemt iets over dat al staat. ‘Je stapt niet in een leeg veld’, zegt ze. ‘Maar elke overgang vraagt tijd om je rol en accenten eigen te maken.’
Haar perspectief is nauw verbonden met de grensregio. ‘Ik ben opgegroeid in Belgisch Limburg, vlak bij de Nederlandse grens’, vertelt ze. ‘Ik volgde opleidingen aan beide zijden van de grens en liep stages in Duitsland en Engeland. In 2009 promoveerde ik aan de Universiteit Maastricht. Door mijn loopbaan heen heb ik de rijkdom van verschillende landenperspectieven van dichtbij ervaren.’ Inmiddels woont ze al bijna twintig jaar in Maastricht. Sofie werkt al ruim vijftien jaar bij Fontys, in uiteenlopende rollen binnen onderwijs en onderzoek. Altijd dicht bij de samenleving. ‘Ik heb nooit alleen in één systeem gewerkt,’ zegt ze. ‘Juist dat helpt om te zien waar samenwerking stroef loopt en waarom.’
Voortbouwen op wat er staat
Als lector bouwt Moresi voort op het fundament dat Vincent Pijnenburg legde. Hij positioneerde Cross Border Business Development als een zichtbaar lectoraat in Noord-Limburg, met een sterk regionaal netwerk. ‘Vincent was de frontrunner’, glimlacht Sofie. ‘Hij had een duidelijke rol en was voor veel partijen een bekend gezicht.’ De overdracht verliep geleidelijk. Moresi werkte al als associate lector nauw met hem samen en nam sinds november de volledige verantwoordelijkheid. ‘Veel lag al goed vast. Maar een rol moet je ook eigen maken. Dat vraagt tijd, en die tijd moet je jezelf gunnen.’ De eerste maanden stonden in het teken van het team en de inhoud. ‘Ik heb vooral geïnvesteerd in het team, zodat alles op zijn plek valt.’
Van gezondheid naar economie
Moresi werkt al ruim vijftien jaar bij Fontys, in uiteenlopende rollen binnen onderwijs en onderzoek. Haar achtergrond ligt in beweeg- en gezondheidsdomein. In dat domein werkte ze jarenlang aan samenwerkingen tussen onderwijs, onderzoek en publieke partners zoals gemeenten en zorginstellingen. ‘In Venlo kwam de kans om die ervaring te verbinden aan de economische en internationale context’, vertelt ze. ‘De sector is anders, maar de kern is hetzelfde. Het gaat altijd over mensen die samen iets willen realiseren.’ Die invalshoek maakt haar profiel onderscheidend. ‘Ik kijk minder vanuit structuren en meer vanuit gedrag. Uiteindelijk bepalen mensen of samenwerking werkt.’
Geen producten, maar mensen
Cross Border Business Development richt zich bewust niet op product- of dienstinnovatie. ‘Wij zijn van het ontwikkelen van mensen en organisaties’, aldus Moresi. ‘Van sociaal kapitaal.’ Dat sluit aan bij recente onderzoeksinzichten uit de Euregio. Onderzoek naar leren en ontwikkelen in grensoverschrijdende mkb-bedrijven laat zien dat organisaties die structureel investeren in leren en ontwikkeling flexibeler zijn, beter omgaan met verandering én succesvoller zijn in het behouden van personeel. Technologische ontwikkelingen zijn onmisbaar’, benadrukt Sofie. ‘Maar hun waarde ontstaat pas in de manier waarop mensen ermee werken.’ Dat vraagt leiderschap, aandacht voor cultuurverschillen en ruimte om te leren in het dagelijks werk. ‘Leren gaat dan verder dan een cursus of training. Het vraagt om samen reflecteren, experimenteren met nieuwe – vaak digitale – werkwijzen en het durven bespreken van wat wel en niet werkt.’
Over de grens is niet vanzelfsprekend
Een belangrijk inzicht uit het lectoraat is dat grensoverschrijdend samenwerken geen kwestie is van ‘meer van hetzelfde’. ‘Je kunt het niet op de Nederlandse manier in Duitsland doen, en andersom.’ Naast wet- en regelgeving blijken verschillen in cultuur, communicatie en verwachtingen ook drempels. ‘Veel bedrijven onderschatten dat’, vertelt Sofie. ‘Terwijl juist daar de sleutel ligt.’ CBBD vertaalt die inzichten naar praktische ondersteuning. Een voorbeeld is de Duitslandscan, een tool die bedrijven helpt inzicht te krijgen in hun kansen over de grens. ‘Het is een eerste ‘stap. Daarna kijken we samen: wat past bij deze organisatie, en wie kan verder helpen?’ Ook binnen de Fieldlabs Noord-Limburg werkte het lectoraat met praktijkgerichte initiatieven. In zogeheten borderbreaker-sessies delen alumni die over de grens werken hun ervaringen met studenten. ‘Dat werkt omdat het echte verhalen zijn. Geen theorie, maar praktijk.’
Talent behouden begint bij leren
De arbeidsmarkt in Noord-Limburg staat onder druk. Bedrijven zoeken personeel, maar hebben moeite om mensen vast te houden. Onderzoek laat zien dat juist lerende, innoverende organisaties hierin het verschil maken. ‘Bedrijven die investeren in de ontwikkeling van hun mensen, behouden hun mensen’, zegt Moresi. ‘Dat klinkt logisch, maar in de dagelijkse praktijk schuift het vaak naar achteren.’ Veel mkb-bedrijven zijn druk met de korte termijn: productie, planning, personeelstekorten. ‘Dan hoor je: daar denken we later wel over na.’ Juist daar ziet zij een rol voor het lectoraat. ‘Af en toe moet je bewust die stip op de horizon zetten.’
Zichtbaarheid en focus
Tegelijk is Sofie realistisch over de uitdagingen. ‘We hebben veel kennis en instrumenten, maar organisaties moeten ons weten te vinden.’ Dat vraagt om zichtbaarheid, maar ook om scherpte. ‘Soms zijn we van alles voor iedereen’, zegt ze. ‘Dat maakt het onduidelijk.’ De komende periode staat daarom in het teken van focus aanbrengen. Samen met het team en in gesprek met regionale partners. ‘Waar zijn we nu het meest van betekenis? En voor wie?’
Thema’s die de regio raken
Volgens Sofie sluit Cross Border Business Development aan op meerdere ontwikkelingen die op dit moment spelen in de regio. Venlo profileert zich steeds nadrukkelijker als kennisstad, met Fontys als logische kennispartner. Tegelijkertijd groeit de aandacht voor een gezonde leefomgeving en brede welvaart, niet vanuit zorg, maar vanuit economisch en organisatorisch perspectief. Ook de energietransitie is een structurele opgave waar bedrijven en organisaties in de regio mee te maken hebben. Daarbovenop komt de vraag hoe talent behouden kan blijven, door leren en werken beter met elkaar te verbinden. Een rode draad in al deze thema’s is volgens Moresi investeren in mensen en netwerken.
Samenwerken is geen project
Moresi is voorzichtig met het woord ‘ecosysteem’. ‘Het klinkt mooi, maar de vraag is: ben je er klaar voor?’ Binnen het lectoraat wordt onderzoek gedaan naar readiness: de mate waarin organisaties daadwerkelijk bereid zijn om samen te werken. Ze vergelijkt het met een relatie. ‘In het begin gaat veel vanzelf. Maar als het spannend wordt, blijkt of het standhoudt.’ Dat geldt ook voor organisaties. ‘Je moet weten waarom je samenwerkt, wat de gezamenlijke agenda is en waar iedereen zichzelf in terugziet.’ Noord-Limburg kent geen dominante speler die automatisch het voortouw pakt. ‘Hier zijn veel middelgrote en kleinere partijen. Dat maakt samenwerken complexer, maar niet onmogelijk. Het vraagt om mensen die verbinden en regisseren.’
Leren van wat niet lukt
Wat Sofie nadrukkelijk benoemt: innoveren stopt niet bij succes. ‘We leren ook van dingen die niet lukken. Dan worden er ook waardevolle ervaringen opgedaan. Die moet je niet wegstoppen.’ Ze noemt het principe van Brilliant Failures: experimenten die misschien niet het gewenste resultaat opleveren, maar wel inzichten. ‘Dat vraagt ruimte en vertrouwen. En dat is essentieel als je wilt blijven ontwikkelen.’
Niet centraal, wel betrokken
Als Sofie vooruitkijkt, hoopt ze niet dat haar naam centraal staat. ‘Als het goed gaat, hebben mensen het niet over mij.’ Ze hoopt dat Cross Border Business Development bekendstaat als een lectoraat dat bijdraagt aan samenwerking die werkt. Met concrete voorbeelden. Met mensen die blijven. Met organisaties die de grens begrijpen, in plaats van negeren. ‘Als ik daar een aanjager in ben geweest’, sluit ze af, ‘dan is dat voor mij geslaagd.’
Tekst: Lot Niessen | Fotografie: Jeroen Kuit
